پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٣ - فرانسه جديد - پور هاشمی سید عباس
فرانسه جديد
پور هاشمی سید عباس
كليات
سرانجام پس از ماهها كشمكش سياسى در فرانسه، براى انتخاب جانشين ژاك شيراك، در پى اعلان نتايج دور دوم انتخابات رياست جمهورى، نيكلاساركوزى، نامزد حزب راستگرايى يو ام پ با كسب
٥٣ درصد آرا، در برابر خانم رويال، نامزد سوسياليستها به پيروزى رسيد و به عنوان رئيس جمهورى فرانسه برگزيده شد.
كشور فرانسه، از سال ١٨٤٨ ميلادى تاكنون ٢٢ رئيس جمهور را به چشم ديده است و نيكلا ساركوزى با كسب بيشترين آرا در دور دوم انتخابات رياست جمهورى، به عنوان بيست و سومين رئيس جمهور، به اليزه راه يافت.
دور اول انتخابات فرانسه، در تاريخ دوم ارديبهشت برگزار شد كه در اين مرحله، ساركوزى و رويال توانستند، با به دست آوردن بيشترين ميزان آراى رأى دهندگان، به دور دوم انتخابات راه يابند بر همين اساس ميزان آراى ديگر نامزدهاى شركت كننده در دور اول انتخابات رياست جمهورى فرانسه به شرح زير بوده است: »ژان مارى لوپن« (راست افراطى) با ١٠/٥١ درصد و »فرانسوابايرو« (راست ميانه) با ١٨/٥٥ درصد آراى اخذ شده را به خود اختصاص دادند و »اولويه بوزانسنو« از حزب كمونيست انقلابى ٤/٣ درصد، »فيليپ دو ويليه« از حزب راست افراطى جنبش براى فرانسه، ٢/٧ درصد، »مارى ژرژ بوفه« از حزب كمونيست فرانسه، ١/٨ درصد، »دومينك ووآنه« از حزب سبزها ١/٧ درصد، »آرلت لاگيه« از حزب مبارزه كارگرى، ١/٦ درصد، »نيكلا نيوز« از حزب شكار، ماهيگيرى و طبيعت، ١/٣ درصد، »ژرار شيواردى« از حزب كارگران ٠/١ درصد از آرا را كسب كرده بودند.
با آنكه ژان مارى لوپن از فرانسوىها خواسته بود كه در انتخاب دور دوم شركت نكنند و آن را تحريم كرده بود، باز هم حدود ٨٥ درصد واجدين شرايط در اين انتخابات شركت كردند. ژان مارى لوپن، حتى رسماً در سخنرانى تبليغاتى خود از ساركوزى خواسته بود كه از انتخابات كنار رفته و به دليل كانديدا شدن در انتخابات رياست جمهورى فرانسه از مردم عذر خواهى كند. نا گفته پيداست كه يكى از بهانههايى كه لوپن براى انتقاد از ساركوزى اظهار مىكرد، مجارى الاصل بودن وى است كه در اين راستا، مانورهاى بسيارى انجام داد. وى به خوبى مىداند كه مردم فرانسه به زبان و اصالت خود اعتقاد بسيارى دارند.
نيكلا ساركوزى در فرانسه به دنيا آمده؛ اما پدر و مادر وى خارجى بودند. پدر وى كه يكى از اشراف زادگان مجارستان بوده، در طول جنگ جهانى دوم به ترك خانه و كاشانه خود مجبور مىشود و به فرانسه مهاجرت مىكند و در آنجا با مادر نيكلا كه يك يونانى يهودى بوده، آشنا مىشود؛ البته مادر وى پس از اين آشنايى، دين مسيحيت را بر مىگزيند.
به همين دليل، دين ساركوزى نيز يهودى مىشود كه با توجه به اين نكته، حمايتهاى آشكار و بى پرده وى از يهوديان بى علت نيست.
از نيكلا ساركوزى كه در حزب راستگراى فرانسه پيشرفتهاى بسيارى داشته، به عنوان شاگرد شيراك ياد مىشود؛ حتى برخى روزنامههاى فرانسوى نيز از توافقهاى پشت پرده شيراك با وى در زمينه انتخابات رياست جمهورى فرانسه خبر دادهاند. شيراك در روز ٢١ مارس به صورت رسمى حمايت خود را از ساركوزى اعلام كرد.
در همين حال، ساركوزى كه مقام وزارت كشور فرانسه را طى چند سال اخير بر عهده داشت، با بحرانهاى بسيار عظيمى رو به رو شد كه مىتوان گفت، بخشى از محبوبيت وى را نزد فرانسويان از بين برد. از جمله اين بحرانها مىتوان، به شورشهاى سال ٢٠٠٥ ميلادى اشاره كرد كه درآن، مهاجران درپى كشته شدن دو نوجوان سپاه پوست در يكى از شهرهاى اطراف پاريس، به خيابانها ريختند و هزاران خودرو و مغازه را به آتش كشيدند و خسارتهاى بسيارى به اموال دولتى وارد آوردند.
پيش از بررسى پيامدهاى انتخاب نيكلا ساركوزى به عنوان رئيس جمهور جديد فرانسه، يادآورى اين نكته ضرورى به نظر مىرسد كه به زودى انتخابات پارلمانى در فرانسه برگزار مىگردد و ساركوزى براى اينكه بتواند سياستهاى خود را به مرحله اجرا در آورد، بايد حزبش در انتخابات پارلمانى آينده كه در ماه ژوئن برگزار مىگردد، نيز پيروزى شود؛ در غير اين صورت نيكلا ساركوزى مجبور خواهد بود، قدرت سياسى را با حزب رقيب تقسيم كند؛ به عبارت ديگر، با نخست وزير حزب رقيب همكارى نمايد. بنابراين، براى تغيير اساسى در سياست داخلى و خارجى فرانسه، بايد منتظر انتخابات پارلمانى جديد بود.
پيامدهاى انتخاب نيكلا ساركوزى به عنوان رئيس جمهور جديد فرانسه
١. روابط با اتحاديه اروپا
از پيامدهاى مهم انتخاب نيكلا ساركوزى به عنوان رئيس جمهور جديد فرانسه، تسريع در فرايند تصويب قانون اساسى اتحاديه اروپا است. اين در حالى است كه قانون اساسى اتحاديه اروپا، توسط ٥٤/٦٧ درصد مردم فرانسه در ٢٩ مى٢٠٠٥، رأى منفى گرفت. اين رأى منفى در كشورى كه خود داعيه دار و سردمدار شكلگيرى و توسعه اتحاديه اروپا بود، براى رهبران اتحاديه نو پاى اروپايى پيام ويژهاى داشت. از اين رو، اتحاديه اروپا به دنبال رئيس جمهورى بود كه بتواند، بن بست پيش آمده در تصويب قانون اساسى را باز گشايى نمايد.
به گفته گاردين، ساركوزى »آقاى رئيس جمهور« مورد نظر اروپايىهاست مردى كه با تصميمهاى ضربتى خود، به پيشرفت اقتصادى و سياسى اتحاديه اروپا، محبوب بسيارى رهبران اروپايى است. البته وى يك بار انتقادات فراوانى را بر پيكر بانك مركزى اتحاديه اروپا وارد كرد. با اين همه آنجلا مركل و تونى بلر از رياست جمهورى وى دفاع مىكردند. از نظر بسيارى سياستمداران اروپايى، اين نيكلا ساركوزى است كه مىتواند، با عقايد خود اروپا را وارد مرحله تازهاى كند.
بنابراين، با انتخاب نيكلا ساركوزى، احتمال مىرود كه وى به سرعت با ساير رهبران اروپايى وارد مذاكره شود و بدين ترتيب، پيش نويس جديد قانون اساسى واحد اتحاديه اروپا، روى ميز رهبران كشورهاى اروپايى قرار گيرد.
درباره اصلاحات اتحاديه اروپا، وى بر آن است كه اتحاديه اروپا بايد از افزايش تعداد اعضا خوددارى كند... اتحاديه اروپا پس از افزايش تعداد اعضاى خود از ١٥ به ٢٥ كشور، به زمان نسبتاً طولانى نياز دارد تا بتواند توان و قواى خود را افزايش دهد. وى با اشاره به كانديداتورى كشورهاى رومانى، بلغارستان و تركيه براى عضويت در اتحاديه اروپا اظهار داشته است كه اتحاديه اروپايى، پيش از اين به بلغارستان و رومانى وعده عضويت اين اتحاديه را داده است؛ اما بايد بپذيريم كه تركيه، به هيچ وجه شرايط لازم و كافى براى پيوستن به اتحاديه اروپايى را ندارد و تركيه تنها مىتواند، به عنوان شريك تجارى با اتحاديه اروپايى تلقى گردد.
از اين رو، موضع ساركوزى در قبال اتحاديه اروپا، موافق موضع آنجلا مركل صدر اعظم آلمان است. وى معتقد است كه بايد به سرعت درباره قانون اساسى اتحاديه اروپا كه در سال ٢٠٠٥ در همه پرسى فرانسه شكست خورد، به نتيجه رسيد. بنابراين ساركوزى گفته است كه نسخه تغيير يافته اين قانون را به همه پرسى نخواهد گذاشت، بلكه به تأييد مجلس اكتفا خواهد كرد، زيرا بر اساس قانون اساسى فرانسه، رئيس جمهور مىتواند، بدون ارجاع به همه پرسى و تنها براساس تصويب مجلسين، به يك معاهده بين المللى بپيوندند.
از سوى ديگر، بى ترديد در اين چار چوب، اتحاد ميان رهبران راست گراى آلمان و فرانسه، مىتواند به موتور حركت تقويت ساختارهاى معطل اتحاديه اروپا تبديل گردد.
٢. روابط با ايالات متحده امريكا
از زمانى كه ژاك شيراك، مخالفت خود را با ائتلاف، به رهبرى امريكا، در جنگ عراق، در سال ٢٠٠٣ اعلام كرد، روابط فرانسه و به تبع آن اتحاديه اروپا، با ايالات متحده امريكا رو به سردى گراييد. در همين دوره زمانى، نيكلا ساركوزى در دولت حزب حاكم، به عنوان وزير كشور و اقتصاد و دارايى، چند بار به ايالات متحده امريكا سفر كرد و كوشيد تا از سردى اين روابط بكاهد؛ از اين رو انتخاب وى به رياست جمهورى فرانسه اين مسئله را تداعى كرده است كه وى مىتواند، روابط اروپا - امريكا را بهبود بخشد. شايد به همين دليل در نخستين ساعات اعلام انتخاب وى به رياست جمهورى، جرج دبليو بوش، با تماس تلفنى، انتخاب وى را تبريك گفت. گرچه نيكلا ساركوزى در نخستين نطقى كه پس از پيروزىاش در اين انتخابات ارائه كرد، از دوستى و همكارى با ايالات متحده سخن گفت: ولى به اختلاف نظرها با اين كشور، به ويژه در خصوص مسئله محيط زيست و گرم شدن كره زمين نيز اشاره كرد.
با اين همه، قانون اساسى اتحاديه اروپا و الحاق تركيه به اين اتحاديه، از مشكلات جدى فرا روى دولت آينده فرانسه است. از يك طرف، مردم فرانسه به قانون اساسى اروپا در همه پرسى پاسخ منفى دادهاند كه بسيارى برآنند كه اين پاسخ منفى فرانسويان به قانون اساسى اروپا، پاسخ منفى آنان به الحاق تركيه به اين اتحاديه است كه از سوى امريكا و متحدانش در اروپا حمايت مىشود. بنابراين مسئله الحاق تركيه به اتحاديه اروپا، از ديگر نقاط چالش برانگيز در روابط دولت جديد فرانسه وايالات متحده امريكا خواهد بود.
از همين رو برخى تحليلگران بر آنند كه روابط خوب فرانسه، امريكا و انگليس كه ساركوزى وعده آن را داده است، به زودى به تيرگى خواهد گراييد، چرا كه اين روابط همواره در طول تاريخ، براساس بى اعتمادى بوده است و اين مسير به راحتى تغيير نخواهد كرد. همچنين به نظر مىرسد كه خوش بينى امريكايىها درباره بهبود روابط با فرانسه، تا اندازهاى مشكل باشد، زيرا ساركوزى همواره در اتخاذ تصميم در مسائل سياست بالادستانه محافظه كار بوده است و بعيد به نظر مىرسد كه وى، بدون در نظر داشتن ديدگاههاى حزبى دست به اقدامات يك سويه بزند.
٣. روابط با اسراييل و مسئله فلسطين
گرچه بسيارى برآنند كه ژاك شيراك تلاش مىكرده تا در درگيرى ميان اسراييل و فلسطين، توازنى را بعضا به نفع فلسطينىها اتخاذ كند؛ ولى به نظر مىرسد كه با توجه به وابستگى مذهبى نيكلا ساركوزى به دين يهود، اين توازن به نفع اسراييل تغيير يابد. در همين چار چوب، »سيمونه وى« وزير پيشين بهداشت فرانسه و از يهوديان معروف اين كشور، در طول انتخابات، از كانديداتورى نيكلا ساركوزى حمايت مىكرد؛ حتى ساركوزى در جمع خبرنگاران پس از ديدار با سيمونه وى كه خود را از بازماندگان كشتار يهوديان معرفى مىكند، اعلام كرد: »سيمونه وى« حمايت خود را از من در انتخابات رياست جمهورى اعلام كرد. شايان يادآورى است كه سخنرانىهاى سيمونه وى در مراسم بزرگداشت قربانيان »هولوكاست« در فرانسه و محل اردوگاه »آشويتس« در لهستان و نيز مواضع جانبدارانه وى نسبت به اسرائيل، از وى چهرهاى شاخص در جامعه يهودى فرانسه ساخته است.
با اين همه، نيكلا ساركوزى بايد در برابر سياست سنتى و تاريخى فرانسه در خصوص مسئله فلسطين و اسراييل كه از زمان رياست جمهوى فرانسوا ميتران تا ژاك شيراك ادامه داشت، يعنى سياست به اصطلاح »موازنه ميان حق اسراييل بر امنيت و حق فلسطينىها بر تشكيل يك دولت مستقل«، پاسخ قانع كنندهاى به افكار عمومى فرانسه بدهد.
٤. درباره برنامههاى هستهاى جمهورى اسلامى ايران
در خصوص برنامههاى هستهاى جمهورى اسلامى ايران، وى بر آن است كه براساس پيمان منع گسترش سلاحهاى هستهاى كه به امضاى تقريبا تمام كشورهاى جهان، از جمله ايران رسيده است، كشورهايى كه داراى سلاح هستهاى همچون فرانسه، متعهد شدهاند كه اين فناورى را به كشورهاى ديگر منتقل نكنند.
وى معتقد است كه رعايت اين پيمان ضرورى است، زيرا جهان از خط رقابت در دستيابى به تسليحات هستهاى به دور مىماند. بنابراين، پيمان منع گسترش سلاحهاى هستهاى، تنها ابزار بين المللى است كه ما در اين زمينه در اختيار داريم و از سوى تقريبا تمام كشورهاى جهان نيز به رسميت شناخته شده است.
وى به صراحت گفته است: در عوض، من عقيده دارم كه ايران مانند تمام كشورهاى ديگر كه از فناورى هستهاى صلحآميز برخوردار هستند، از اين حق برخوردار است؛ البته اگر تهران به تعهدات بين المللى خود احترام بگذارد.
ساركوزى همچنين خاطرنشان كرده است: من اين عقيده را كه انرژى هستهاى صلحآميز، بايد براى شمار محدودى از كشورهاى ثروتمند باشد، رد مىكنم، زيرا انرژى هستهاى انرژى آينده جهان خواهد بود. در عين حال، ساركوزى در مناظره تلويزيونى خود، با حمله به برنامههاى هستهاى صلحآميز ايران، ادعا كرد كه مجهز شدن ايران به سلاح هستهاى غير قابل قبول است. ساركوزى در ادامه ورود ايران به مرحله صنعتى غنى سازى را نگران كننده خوانده و افزود: ايران نبايد به سلاح هستهاى دست يابد. وى در خصوص مسئله هستهاى ايران بر لزوم اجماع جهانى براى يافتن راه حلى ديپلماتيك براى بحران هستهاى ايران تاكيد كرده است.
در حالى كه خانم رويال، رقيب اصلى ساركوزى براى ورود به كاخ اليزه، در اظهارات خود به شدت از ايران به علت ورود به مرحله غنى سازى صنعتى انتقاد كرده و خواستار بازگشت ايران به مسيرى شد كه به باور وى »مسير منطق« است. در حالى كه نامزدهاى انتخابات رياست جمهورى فرانسه با پرسشهاى متعددى در مورد برنامههاى هستهاى ايران و نحوه برخورد و تعامل با اين كشور روبرو بودند، تنها ژان مارى لوپن، حاضر به حمايت از برنامههاى هستهاى ايران شده است.
پس از برگزارى دور اول انتخابات رياست جمهورى فرانسه و صعود دو كانديداى راست و چپ، موضعگيرى نيكلا ساركوزى نسبت به ايران تندتر گرديد. وى اظهار داشت كه در صورت انتخاب شدن به اين سمت، خواهد كوشيد تا با تشديد تحريمهاى بين المللى عليه ايران، اين كشور را به توقف برنامه اتمى كنونىاش وادار سازد. به گزارش خبرگزارىها، ساركوزى در گفت و گو با شبكه يك تلويزيون فرانسه، در خصوص پرونده هستهاى ايران گفته بود: »ايران با اصرار بر ادامه فعاليتهاى كنونىاش مهمترين مشكل را در عرصه روابط بين المللى به وجود آورده است«. وى در ادامه، در اظهاراتى مداخله جويانه، ابراز عقيده كرده بود كه بايد »بين حكومت ايران و مردم اين كشور تفاوت قائل شد«.
اين موضع ساركوزى كه منطبق با سياستهاى امريكا و اسراييل براى تحت فشار قرار دادن ايران اتخاذ مىشود، در حالى است كه وى سخنرانى بهمن ماه گذشته خود، در جمع خبرنگاران، ايران را كشورى بسيار بزرگ و داراى تمدنى عظيم خوانده بود. سخنان ساركوزى در آن زمان، به نوعى نرمش در برابر ايران تعبير شده بود؛ اما سياستمدار فرانسوى پس از آن با موضعگيرىهاى شديد خود، عملا نشان داد كه ترجيح مىدهد همپا و در كنار انگليس و امريكا حركت كند.
جمع بندى و نتيجهگيرى
١. همان گونه كه پيشتر آمد، براى اينكه نيكلا ساركوزى بتواند، سياستهاى خود را به مرحله اجرا در آورد، بايد حزبش در انتخابات پارلمانى آينده كه در ماه ژوئن برگزار مىگردد، پيروز شود، در غير اين صورت، نيكلا ساركوزى مجبور خواهد بود، قدرت سياسى را با حزب رقيب تقسيم كند، بنابراين براى تغيير اساسى در سياست داخلى و خارجى فرانسه منتظر انتخابات پارلمانى جديد بود.
٢. در انتخابات رياست جمهورى فرانسه، مسائل مرتبط با دنياى خارج، بازتابى بسيار كمرنگ داشت. نتايج يك نظر سنجى انجام شده پس از پايان رأىگيرى مرحله اول انتخابات نشان داد كه تنها ٩ درصد از مردم اين كشور سياست خارجى را به عنوان يك عامل تعيين كننده در انتخاب كانديداى مورد نظرشان دخالت دادهاند. ساركوزى و رويال نيز هيچ گاه نخواستند كه ديپلماسى را يكى از موضوعات تعيين كننده انتخابات معرفى كنند، عليرغم اينكه مىدانستند رفع نگرانىهاى مردم در مسائلى همچون بحران مهاجرت و جهانى سازى، داشتن ايدههاى مشخص و بلند مدت در روابط خارجى غير ممكن است. از طرفى ديگر، هر دوى آنها در بسيارى مسائل مورد توجه عامه مردم، مواضعى يكسان اظهار داشتند: هر دو از جنگ به رهبرى امريكا در عراق انتقاد مىكردند، مخالف اقدام نظامى عليه ايران بودند، مىخواستند كه تحريمهاى شديدترى عليه دولت سودان وضع شود و خواستار آن بودند كه توجه به وضع حقوق بشر در كشورهاى ديگر، به عنوان يك اولويت در تنظيم روابط فرانسه با آن كشورها مطرح باشد.
٣. هر چند موضع ساركوزى به دليل همراستايى وى با انگليس و امريكا قابل درك است؛اما در درون حزب يو ام پ، شخصيتهاى كهنه كار و قديمى هستند كه به استقلال در روابط ايران - فرانسه تمايل دارند. در همين چارچوب، مىتوان به ژيسكار دستن رئيس جمهور اسبق فرانسه اشاره كرد كه همواره از برنامههاى هستهاى ايران دفاع كرده است. رئيس جمهور پيشين فرانسه به يك روزنامه ژاپنى گفته است كه درخواست از ايران براى متوقف كردن غنى سازى اورانيوم درست نيست. وى كه معمار اتحاديه اروپا تلقى مىگردد، در بخش ديگر از سخنان خود، از فشار بيش از حد به ايران انتقاد كرده است. بنابراين، به نظر مىرسد، على رغم نزديكى نيكلا ساركوزى به انگليس و امريكا در خصوص برنامههاى هستهاى ايران، الزامات درون حزبى اجازه تصميم يك سويه و يك طرفه را به رئيس جمهور جديد نخواهد داد. از سوى ديگر، هرگونه امكان برقرارى گفت و گو مستقيم يا غير مستقيم ايران - امريكا، مىتواند تأثير مهمى در روابط جديد ايران - فرانسه داشته باشد.